حجتالاسلام حسینعلی راشد تربتی در سال ۱۲۸۴ ش در خانوادهای روحانی در روستای کاریزک تربت حیدریه، دیده به جهان گشود. پدرش عالم و زاهد و عارف بزرگ و صاحب کرامات و مقامات معنوی، حاج آخوند ملا عباس تربتی بود. حسینعلی در ششسالگی به مکتبخانه رفت. پس از آن مقدمات و ادب فارسی و عربی و بخشی از علوم معانی و بیان، منطق فقه و اصول فقه را در محضر پدر و استادان همشهری خود فرا گرفت. سپس در سال ۱۳۰۰ در شانزدهسالگی برای ادامه تحصیل رهیار مشهد شد و از محضر استادان برجسته آن شهر بهره برد.
راشد ادب فارسی و عربی را از مرحوم میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری (ادیب اول) فرا گرفت. فقه و اصول را از آقا میرزا محمدباقر مدرس رضوی، شیخ آقابزرگ شاهرودی، آقا سید جعفر شهرستانی، حاج شیخ حسن پرسی و حاج شیخ محمد نهاوندی آموخت. در درس خارجِ حاج میرزا محمد معروف به آقازاده خراسانی، حاج آقا حسین قمی، آقا میرزا مهدی اصفهانی و آقا شیخ موسی خوانساری حضور یافت. فلسفه را نیز نزد آقا بزرگ شهیدی فرا گرفت. در مدت اقامت در مشهد، به مطالعه رياضيات، فيزيك،
تاریخ طبیعی، تاریخ ادیان و مذاهب و تفاسیر قرآن پرداخت. در سال ۱۳۱۰ برای تکمیل تحصیلات به نجف کوچید و درس خارج اصول فقه را نزد میرزای نائینی و درس خارج فقه را نزد سید ابوالحسن اصفهانی فراگرفت.
پس از مدتی به علت بیماری، مجبور شد به ایران برگردد و به زادگاه خویش و سپس به مشهد رفت. مدتی نیز در شیراز اقامت گزید. دو سال از عمر خود را نیز در اصفهانگذرانید و در این شهر به منبر میرفت که به حکم دولت رضاشاه به زندان افتاد. پس از رهایی در سال ۱۳۱۶ عازم تهران شد و روزگار را به تدریس، تأليف و تهیه فهرست كتب ادبی برای مجلس شورای ملی گذرانید. اثر فلسفی و به یادماندنی دو فیلسوف شرق و غرب را نیز در این دوره منتشر کرد. راشد سلسله سخنرانیهای رادیویی خود را نیز از سال ۱۳۲۰ آغاز کرد که بیش از یک ربع قرن ادامه یافت. استقبال مردم از گفتارهای علمی و مذهبی و اجتماعی و اخلاقی او بیسابقه بود. سخنرانیهای او در پیشبرد معنویت در جامعهٔ ایرانی، بهویژه در میان جوانان و دانشجویان، سهم بسزایی داشت. حاصل این همکاری او تهیهٔ مجموعهٔ پنججلدی، با عنوان سخنرانیهای راشد بود که بعدها انتشار یافت.
در سال ۱۳۲۴ فعالیت آموزشی و علمی خود را در مدرسهٔ عالی سبهسالار شهید مطهری فعلی و در دانشکدهٔ علوم معقول و منقول دانشگاه تهران آغاز کرد. شهید مرتضی مطهری، شهید بهشتی، شهید مفتح و شهید باهنر از شاگردان راشد بودهاند. راشد در سالهای ۱۳۲۵-۱۳۲۶ سفرهایی به عتبات عالیات، شام، بیروت، فلسطین و مصر کرد. تدریس در دانشگاه را تا سال ۱۳۴۵ که بازنشسته شد همچنان ادامه داد. او مدیریت گروه فلسفه و حکمت دانشکده را نیز عهدهدار بود.
راشد نه فقط بیانی شیوا و دلنشین داشت، بلکه نگارشش نیز روان و در عین حال دلپذیر بود. او طبعی خوش و قریحهای ادبی داشت و گهگاه به شیوهٔ قدما طبعآزمایی میکرد و شعر میسرود. قصیدۀ سیسالگی او موجود است که متضمن شرح اجمالی ۲۳ سال زندگی و فراز و نشیبهای دوران زندگی اوست و در عین حال پندآموز و جذاب است. از او کتابهای قرآن و اسلام، فلسفه عزاداری امام حسین علیهالسلام، تفسیر سوره حمد و مقالات راشد به چاپ رسیده است. حسینعلی راشد در ۷ آبان سال ۱۳۵۹ در تهران درگذشت و در بهشت زهرا به خاک سپرده شد.1
1. سبحه صددانه، محمدمهدی حکیمی صص 423 و 424
اشعار حسینعلی راشد تربتی در سایت شعر حوزه