علامهی بزرگوار، استاد حسنِ حسن زاده از فحول فقها، حکما و فیلسوفان معاصر است. او در سال 1307 هـ.ش در حوالی لاریجان شهر آمل به دنیا آمد. پس از فراگیری دروس و علوم مقدماتی، در سال 1329 هـ.ش در 22 سالگی عازم تهران شد و با سکونت در مدرسهی حاج ابوالفتح به تحصیل فقه و اصول پرداخت و از محضر آیت الله سید احمد لواسانی کسب فیض کرد. سپس با نقل مکان به مدرسهی مروی، با هدایت آیت¬الله شیخ محمدتقی آملی به خدمت حکیم بنام و دانشمند گرانمایهی آن روزگار علامه ابوالحسن شعرانی رسید و ره توشههای فراوانی را در تحصیل علم و معرفت از خرمن فضایل صوری و معنوی آن استاد یگانه اندوخت.
استاد در تعریف از علامه شعرانی بر این مطلب تأکید میکنند: در میان اساتیدی که توفیق کسب فیض از محضر آنان را داشتهام، هیچ کدام را به جامعیت ایشان نیافتهام و اضافه میکنند که: مکاسب و رسائل و کفایه و بخشی از جواهر را به صورت فقه استدلالی (در علوم منقول) و شرح اشاراتِ ابن سینا، اکثر کتبِ اَسفار و شفای شیخ الرئیس ابوعلی سینا را (در علوم معقول) از محضر پرفیض آن بزرگوار فراگرفتم و علاوه بر متون یاد شده، ریاضیات، هیئت و نجوم، هیئت قوشچی، عمل به زیج مجیب و اسطرلاب، شرح علامهی خضری بر تذکرهی خواجه، زیج بهادری، کلّاً و مَجَستی بطلمیوس به تحریر خواجه نصیرالدین طوسی، قانونچهی چغمینی و تشریح کلیات قانون ابن سینا در طب و در تفسیر: یک دوره مجمع البیان و در تجوید: شرح شاطبیه و از کتب رجالی و درایه: دو مجلدِ جامع الرُّواة را نیز در محضر آن عالم جلیل القدر خواندم و بر معلومات خود افزودم.
استاد علاوه بر علامه شعرانی، چند سالی نیز از جلسات درس و بحث عالمان بزرگ و کم نظیر در معقول و منقول، چون: حاج میرزا ابوالحسن رفیعی قزوینی و حکیم میرزا مهدی قمشهای و فاضل تونی و حاج میرزا احمد آشتیانی نیز بهرهها میبَرَد و خود در شمار حکما و عرفای نامدار زمانهی خود در میآید. استاد در شعر و ادب فارسی نیز دستی به تمام دارد و «حسن» تخلص میکند.
کلیّهی تألیفات استاد، جذاب و بسیار ارزشمندند و از میان یک صد مجلد تألیف میتوان به این آثار ماندگار اشاره کرد:
شرح نهج البلاغه در پنج مجلد؛ هزار و یک نکته؛ نثرالدَّراری علی نظم اللَّئالی؛ دُرَرُالقلائد علی غُرَرالفرائد؛ مفاتیح الاسرار لِسُلاّک الاَسفار؛ تصحیح و تعلیقات کشف المراد؛ دروس معرفت نفس؛ خیرالاَثر در ردّ بر جبر و قدَر؛ کلمهی علیا در توقیفی بودن اسماء؛ قرآن و عرفان و برهان از هم جدایی ندارند؛ نُصوص الحکم بر فصوص الحکم محیی الدین ابن عربی؛ یازده رسالهی فارسی؛ شرح العُیون فی شرح العیون در 66 موضوع مطرح در معرفت نفس؛ شرح زیج بهادری؛ النّورالمتجلّی فی الظهور الظِلّی؛ نورٌ علی نور، در ذکر و ذاکر و مذکور؛ شرح فصوص الحکم؛ دروس معرفت اوفاق؛ دروس هیئت و دیگر رشتههای ریاضی... . 1
1. رواق اشراق (تذکره شاعران حوزوی), محمدعلی مجاهدی، جلد سه. صص 1320 و 1321
اشعار حسن حسن زاده آملی در سایت شعر حوزه